વરસાદની શક્યતા 40% એટલે શું?

આગાહીમાં ઘણી વાર લખેલું હોય છે: “વરસાદની શક્યતા 40%”. ઘણા લોકો તેનો અર્થ એવો કરે છે કે 40% વિસ્તારમાં વરસાદ પડશે, અથવા દિવસના 40% સમય વરસાદ પડશે. બંને સમજ ખોટી છે.

40% નો સાચો અર્થ

“વરસાદની શક્યતા 40%” નો અર્થ છે: તમે જે જગ્યાએ છો ત્યાં, તે સમયગાળામાં, માપી શકાય એટલો વરસાદ પડવાની 40% શક્યતા છે.

તેને આ રીતે વિચારો. જો આવા જ હવામાનવાળા 10 દિવસ હોય અને દરેક દિવસે આગાહી “40%” કહે, તો તેમાંથી આશરે 4 દિવસ તમારે ત્યાં વરસાદ પડે અને આશરે 6 દિવસ ન પડે.

આ અર્થમાંથી ત્રણ વાત સ્પષ્ટ થાય છે.

• શક્યતા જોર નથી બતાવતી. 80% શક્યતાનો અર્થ ધોધમાર વરસાદ નથી. તે ઝરમર પણ હોઈ શકે. 30% શક્યતા હોય અને છતાં જોરદાર ઝાપટું પડે એવું પણ બને. કેટલો વરસાદ પડશે તે જાણવા માટે mm માં લખેલી માત્રા જુઓ.
• શક્યતા સમયગાળા સાથે જોડાયેલી છે. આખા દિવસ માટે 40% અને એક કલાક માટે 40% માં મોટો ફરક છે. કલાકવાર આગાહીમાં દરેક કલાકની શક્યતા અલગ હોય છે.
• 40% એટલે “ખબર નથી” એવું નથી. તે એક માપેલો અંદાજ છે. તે કહે છે કે વરસાદ ન પડે તેની શક્યતા થોડી વધારે છે, પણ વરસાદ પડે તે બિલકુલ શક્ય છે.

આ ટકાવારી કેવી રીતે નક્કી થાય છે

આગાહી કરનારા કમ્પ્યુટર મોડેલ ઘણી વાર થોડા થોડા ફેરફાર સાથે ચલાવે છે. ધારો કે 20 વખત ચલાવેલા મોડેલમાંથી 8 વખત તમારા વિસ્તારમાં વરસાદ દેખાય. તો તેના પરથી શક્યતા આશરે 40% ગણાય. પછી ભૂતકાળમાં મોડેલ કેટલું સાચું પડ્યું હતું તેના આધારે આ આંકડો સુધારાય છે.

ટકાવારીમાં બે બાબતો ભળેલી હોય છે: વરસાદ લાવતી સિસ્ટમ આવશે તેનો કેટલો ભરોસો છે, અને આવે તો વિસ્તારના કેટલા ભાગમાં વરસાદ પડશે. એટલે “40%” ક્યારેક એવું દર્શાવે કે વરસાદ ચોક્કસ આવશે પણ છૂટોછવાયો હશે, અને ક્યારેક એવું કે આખા વિસ્તારમાં પડે પણ સિસ્ટમ આવશે કે નહીં તે નક્કી નથી. તમારા માટે અર્થ એક જ છે: તમારી જગ્યાએ વરસાદ પડવાની શક્યતા 40%.

ગુજરાતનું ઉદાહરણ

ચોમાસામાં દક્ષિણ ગુજરાતમાં, જેમ કે વલસાડ કે સુરત માં, સક્રિય ચોમાસા વખતે શક્યતા ઘણી વાર 70 થી 90% સુધી હોય છે, કારણ કે ભેજવાળા પવનો સતત વરસાદ લાવે છે. એ જ સમયે કચ્છમાં શક્યતા ઓછી હોઈ શકે.

મે મહિનાના અંતમાં અમદાવાદમાં બપોર પછી ગાજવીજની શક્યતા 30% લખાઈ હોય, તો તેનો અર્થ એ કે ક્યાંક ક્યાંક વાદળ બંધાઈને ઝાપટું પડી શકે છે. શહેરના એક છેડે વરસાદ પડે અને બીજા છેડે ન પડે, તો પણ આગાહી ખોટી નથી પડી.

ટકાવારી જોઈને નિર્ણય કેવી રીતે લેવો

શક્યતા	સામાન્ય રીતે શું કરવું
0 થી 20%	વરસાદની ચિંતા કરવાની ખાસ જરૂર નથી
30 થી 50%	છત્રી કે રેઇનકોટ સાથે રાખો, ખુલ્લામાં કાર્યક્રમ હોય તો બીજો વિકલ્પ વિચારો
60 થી 80%	વરસાદ પડે એમ માનીને આયોજન કરો
90% કે વધુ	વરસાદ લગભગ નક્કી છે, માત્રા અને ચેતવણી પણ જુઓ

નિર્ણય ફક્ત ટકાવારી પર નહીં, તમારા જોખમ પર પણ આધાર રાખે છે. ઓફિસ જવાનું હોય તો 40% માં છત્રી પૂરતી છે. પણ ખેતરમાં કાપેલો પાક સૂકવવા મૂક્યો હોય, કે ખુલ્લામાં લગ્નનો મંડપ હોય, તો 30% શક્યતા પણ ગંભીરતાથી લેવી જોઈએ, કારણ કે ભીંજાવાનું નુકસાન મોટું છે.

છેલ્લે, ટકાવારી સાથે mm માં લખેલી માત્રા અને IMDની ચેતવણી પણ જુઓ. 40% શક્યતા સાથે યલો એલર્ટ હોય તો સમજવું કે વરસાદ પડે તો જોરદાર હોઈ શકે. માત્રાના પ્રકારો માટે વાંચો વરસાદની આગાહી કેવી રીતે થાય છે.