ઓરેન્જ એલર્ટ એટલે શું?

IMDની ચાર રંગની ચેતવણીમાં ઓરેન્જ એલર્ટ ત્રીજા નંબરે આવે છે: લીલો એટલે કોઈ ચેતવણી નહીં, પીળો એટલે ધ્યાન રાખો, નારંગી એટલે તૈયાર રહો, અને લાલ એટલે પગલાં લો. યલો એલર્ટ કહે છે કે હવામાન પર નજર રાખો. ઓરેન્જ એલર્ટ કહે છે કે હવે ફક્ત નજર રાખવી પૂરતી નથી, ખરાબ હવામાન માટે તૈયારી શરૂ કરો.

આ ચેતવણી ભારત હવામાન વિભાગ (IMD) આપે છે. ગુજરાત માટે અમદાવાદનું હવામાન કેન્દ્ર જિલ્લાવાર એલર્ટ બહાર પાડે છે, અને રાજ્યનું આપત્તિ વ્યવસ્થાપન તંત્ર (SDMA) તથા જિલ્લા વહીવટીતંત્ર તેના આધારે તૈયારી કરે છે. આ વેબસાઇટ પોતે કોઈ એલર્ટ આપતી નથી, ફક્ત IMDનાં એલર્ટ બતાવે છે.

ઓરેન્જ એલર્ટ યલો કરતાં ગંભીર કેમ છે

યલો એલર્ટ વખતે હવામાનથી થોડી તકલીફ પડી શકે, જેમ કે રસ્તા પર પાણી ભરાવું કે ટ્રાફિક ધીમો પડવો. ઓરેન્જ એલર્ટ વખતે અસર વધારે મોટી થવાની શક્યતા છે:

• બહુ ભારે વરસાદથી નીચાણવાળા વિસ્તારો અને સોસાયટીઓમાં પાણી ભરાઈ શકે.
• નદી, નાળાં અને કોઝવે પર પાણીનો પ્રવાહ વધી શકે, ગામડાંનો સંપર્ક થોડો સમય કપાઈ શકે.
• વીજળી કે પાણી પુરવઠો ખોરવાઈ શકે, ઝાડ પડી શકે.
• ગરમીમાં ઓરેન્જ એલર્ટ હોય તો લૂ લાગવાનું જોખમ ઘણું વધી જાય, ખાસ કરીને ખુલ્લામાં કામ કરનારાઓ માટે.

ટૂંકમાં, ઓરેન્જ એલર્ટ એટલે એવું હવામાન જે લોકોના જીવન અને મિલકત પર અસર કરી શકે, એટલે પહેલેથી તૈયારી જરૂરી છે. રંગ નક્કી કરતી વખતે IMD હવામાન કેટલું ખરાબ થશે તે સાથે તેની અસર અને શક્યતા પણ જુએ છે.

ગુજરાતનું ઉદાહરણ

ચોમાસામાં જ્યારે બંગાળની ખાડીમાંથી ઓછા દબાણની સિસ્ટમ આગળ વધીને ગુજરાત તરફ આવે, ત્યારે દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક જિલ્લામાં બહુ ભારે વરસાદની શક્યતા ઊભી થાય છે. એવા સમયે વલસાડ, નવસારી કે જૂનાગઢ જેવા જિલ્લા માટે ઓરેન્જ એલર્ટ આવી શકે.

દક્ષિણ ગુજરાતમાં ઉપરવાસ (ડાંગ કે નજીકના ડુંગરાળ વિસ્તાર) માં ભારે વરસાદ પડે તો નીચેની નદીઓમાં પાણી વધે છે, ભલે તમારા ગામમાં વરસાદ ઓછો હોય. એટલે ઓરેન્જ એલર્ટ વખતે ફક્ત તમારા આકાશ તરફ નહીં, આખા જિલ્લાની સ્થિતિ પર ધ્યાન આપો.

ઓરેન્જ એલર્ટ વખતે તૈયારી

ઘર માટે:

• મોબાઇલ ફોન અને પાવર બેંક ચાર્જ રાખો. ટોર્ચ અને જરૂરી દવાઓ હાથવગી રાખો.
• પીવાનું પાણી અને બે ત્રણ દિવસ ચાલે એટલું સૂકું ખાવાનું ઘરમાં રાખો.
• મહત્વના કાગળો પ્લાસ્ટિકની થેલીમાં ઊંચી જગ્યાએ મૂકો.
• ઘર નીચાણમાં હોય તો કિંમતી સામાન ઊંચે મૂકો અને જરૂર પડે તો ક્યાં જવું તે અગાઉથી વિચારી રાખો.

બહાર જવા માટે:

• બિનજરૂરી પ્રવાસ ટાળો. જવું જ પડે તો રસ્તા અને ટ્રેન કે બસની સ્થિતિ જાણીને નીકળો.
• પાણી ભરાયેલા રસ્તા, અંડરપાસ કે વહેતા કોઝવે પરથી વાહન ન ચલાવો. પાણી કેટલું ઊંડું છે અને પ્રવાહ કેટલો જોરદાર છે તે ઉપરથી ખબર નથી પડતી.
• માછીમારો માટે IMD કે મત્સ્ય વિભાગ દરિયામાં ન જવાની સૂચના આપે તો તેનું પાલન કરો.

ખેતી અને પશુપાલન માટે: કાપેલો પાક ઢાંકીને કે સલામત જગ્યાએ રાખો, પશુઓને ઊંચી અને સુરક્ષિત જગ્યાએ બાંધો.

સ્થિતિ બગડે તો

ઓરેન્જ એલર્ટ પછી હવામાન વધુ ગંભીર બને તો IMD તેને રેડ એલર્ટમાં બદલી શકે છે. એ વખતે શું કરવું તે જાણવા વાંચો રેડ એલર્ટ એટલે શું. ઓરેન્જ એલર્ટ દરમિયાન દિવસમાં ઘણી વાર તાજી માહિતી જુઓ, અને જિલ્લા તંત્ર કે SDMAની સૂચના મળે તો તરત તેનું પાલન કરો.